تنظیم محیط داخلی و دفع مواد زاید

تنظیم محیط داخلی و دفع مواد زاید

دفع مواد نیتروژن دار
واکنش هایی که در بدن جانوران انجام می شود، منجر به تولید مواد زاید، به ویژ.ه مواد زاید نیتروژن دار می شود. بیشتر این مواد زاید نیتروژن دار، محصول سوختن آمینو اسیدهاست. مواد زاید در جانداران آبزی بیشتر به صورت آمونیاک است که از طریق انتشار یا از طریق آبشش ها دفع می شود. اما جانوران خشکی زی مواد زاید نیتروژن دار به صورت اوره و اسید اوریک دفع می کنند. جانوران برای تبدیل آمونیاک به اوریک اسید و اوره انرژی مصرف می کنند. پستانداران و دوزیستان اوره دفع می کنند. پرندگان ، حشرات و بسیاری از خزندگان اوریک اسید دفع می کنند. بعضی جانداران هم اوره و هم اوریک اسید دفع می کنند. سمی بودن اوریک اسید کمتر از اوره و سمی بودن اوره کمتر از آمونیاک است.

 

  دستگاه دفع ادرار

 

در ساختار کلیه دو بخش قشری و مرکزی دیده می شود. گلومرول ها که شبکه های مویرگی در داخل محفظه کپسول بومن هستند، در بخش قشری هستند. بخش مرکزی از هرم هایی ساخته شده است که به علت وجود لوله های ادراری، مخطط دیده می شوند. به هر کلیه یک سرخرگ کلیوی وارد می شود. انشعابات سرخرگ کلیوی از فواصل بین هرم ها عبور می کند و در بخش قشری به سرخرگ های کوچکتری تقسیم می شود. این انشعابات سرانجام گلومرول ها یا کلافه های درون کپسول بومن را می سازند. دو دیواره نفوذ پذیر، یعنی دیواره مویرگ و دیواره کپسول بومن، بین خون و حفره درون کپسول بومن بوجود دارد. از گلومرول سرخرگ کوچکی خارج می شود که دوباره در اطراف لوله های پیچ خورده و لوله هنله انشعاباتی به نام شبکه دوم مویرگی را می سازد. این مویرگ ها به هم می پیودند و سیاهرگ های کوچکی را به وجود می آورند که سرانجام سیاهرگ های کلیه را می سازند. این سیاهرگ ها خون را از کلیه بیرون می برند.  

 

  تشکیل ادرار

تشکیل ادرار نتیجه سه پدیده تراوش، بازجذب و ترشح مواد در نفرون هاست. حجم زیادی از مواد موجود در پلاسمای خون، با عبور از گلومرول به درون کپسول بومن تراوش می کند. در دنباله لوله اداری بسیاری از این مواد بازجذب می شوند. بازجذب به صورت فعال و غیرفعال صورت می گیرد. بازجذب از هدر رفتن مواد مفید مانند گلوکز و سدیم جلوگیری می کند. در طول لوله ادراری بعضی مواد مانند یون های هیدروژن و پتاسیم و بعضی داروها مانند پنی سیلین از خون گرفته و به داخل لوله وارد می شوند( ترشح) به این شکل ترکیب نهایی ادرار مشخص می شود.
کلیه ها از عوامل مهم تنظیم تعادل اسید - باز در بدن هستند. به این ترتیب که با کم و زیاد کردن دفع هیدروژن و بی کربنات، از اسیدی شد یا قلیایی شد خون جلوگیری می کنند.
پس از تشکیل ، ادرار توسط .... نای به مثانه می ریزد و دیواره مثانه کشیده می شود. اگر کشش دیواره مثانه به حد خاصی برسد گیرنده های آن تحریک می شوند و با ارسال پیام های عصبی به نخاع انعکاس تخلیه مثانه را فعال می کنند.


 

 

  دفع مواد زاید در گیاهان

بیشترین مواد دفعی گیاهان شامل اکسیژن ، دی اکسید کربن و آب حاصل از متابولیسم است.که روزنه ها و از طریق انتشار دفع می شوند. برخی از مواد دفعی گیاهان از طریق افتادن برگ و یا افتادن قسمتی از پوست گیاه دفع می شوند. در گیاهان علفی، مواد دفعی در واکوئل ها و دیواره سلول های آنها جمع می شوند.

 

/ 0 نظر / 3 بازدید